Woord & Dienst september 2013 / Pastoraat

Core business van de kerk: omzien naar elkaar. Gaat het daarbij meestal over: de naaste geestelijk bijstaan waar nodig of over het leiden naar grazige weiden, in een interview met een dovenpastor in dit nummer van W&D krijgt ‘omzien naar elkaar’ een extra betekenis – een letterlijke. Taal is voor dove mensen namelijk iets visueels, wat de geloofscommunicatie een uitdaging apart maakt.

Het beeld van de superieure herder die leidt en schaapjes die domweg volgen, lijkt onlosmakelijk verbonden met het pastoraat. Hoe ‘goed’ de herder echter ook mag zijn, het roept associaties op van machtsongelijkheid en eenrichtingsverkeer. En alle inzichten van de hedendaagse praktische theologie ten spijt, is het kennelijk ook een hardnekkig beeld. Misschien júist in deze tijd, omdat het contrast met de gangbare opvattingen over de individuele autonomie zo groot is.

Op verschillende manieren lijkt een aantal auteurs zich impliciet tegen het beeld af te zetten. Bert Bakker legt uit in een artikel over motiverende gespreksvoering – een uit de zorg overgewaaide nieuwe trend in het pastoraat – dat ietwat autoritair overtuigen er snel toe leidt dat mensen de hakken in het zand zetten. Mensen ertoe brengen nieuwe doelen, ander gedrag, zélf expliciet te maken, wordt als prettiger ervaren en werkt beter. Herder Matthijs Vlaardingerbroek leidt de kerkelijke schapen graag naar grazige weiden en rustige wateren, maar dan vooral opdat ze daar zelfstandig kunnen grazen en drinken. En in de ‘De Bijbel verstaan’ keert Dirk-Jan Lagerweij zich tegen alle noodzaak om iets concreets te bewerkstelligen, of voor elkaar te krijgen. Er zijn, ‘één met de Vader’, is voldoende – als volwassenen onder elkaar, zij het ieder met zijn of haar eigen specifieke gaven en vaardigheden als delen van het ene lichaam. Dat laatste onderstreept direct een andere lijn in deze editie: het zal niet ieders specialiteit zijn, maar pastoraat is niet voorbehouden aan ambtsdragers of aan gemeenteleden die daarvoor speciaal aangesteld zijn. Pastor kunnen we allemaal zijn van tijd tot tijd.

Andere nummers