Woord & Dienst november 2015 / Rituelen

Geen feest, geen ramp, geen gedenken of herdenken zonder kaarsje of op z’n minst een lichtje – van het uitzien met advent tot het gedenken met Allerzielen of op eeuwigheidszondag, van doopkaars tot kistkaars. Attributen die in combinatie met handelingen onze gevoelens en gedachten verbeelden, samenbundelen en bekrachtigen.

Kon er in een beetje gereformeerde kerk jaren over getwijfeld worden of een gedachtenishoek niet wat ver ging, weinigen hebben er tegenwoordig nog problemen mee een kaars aan te steken tijdens of na de dienst, om onze gedachten en gebedsintenties ook vorm te geven. Hoe komt dit? Wat gebeurt er dan eigenlijk? Waarom zijn we zo dol op rituelen? Maar ook: dreigen we inmiddels de geijkte protestantse kaders te buiten te gaan? We moeten ons steeds afvragen welke theologie meekomt met een ritueel, stelt Marcel Barnard.

Een heel andere kant komt in beeld wanneer we ons realiseren dat we met de christelijke traditie goud in handen hebben waar het gaat om symbolen, woorden en handelingen. In een juiste combinatie en dosering zou de kerk toch veel te bieden moeten hebben aan een maatschappij die steeds gevoeliger lijkt te worden voor wegbermmonumentjes, zeeën van bloemen of teddyberen, stille tochten en eenmaal per jaar kruisdragen door de stad?

Dit nummer van Woord & Dienst werd gedrukt in de week waarin ook de novembersynode van de Protestantse Kerk viel. Een wat ongelukkige planning, omdat we hierdoor niet vooruit kunnen kijken, maar ook nog niet terug kunnen kijken. Hoe de besprekingen verliepen, wat er besloten werd, de auteurs wisten het nog niet. De toekomst van de kerk houdt velen echter blijvend bezig, wat ook blijkt uit de artikelen die W&D aangeboden kreeg. Jan Hendriks benadrukt graag nog eens dat vertrouwen de basis moet zijn onder al ons kerk-zijn, Paul van der Harst breekt een lans voor ‘kringgemeenten’ die toegerust moeten worden om zelfstandig te kunnen vieren, terwijl dominee Kieskamp – oudgediende van de Gereformeerde Bond en net tachtig geworden – met kracht benadrukt dat er ondanks alles goede hoop is, gelet op onze drie-enige God.

De toekomst van de kerk is daarmee toch zo’n beetje subthema van deze editie geworden. En daar is niets mis mee. Het gevoel dat koerswijzigingen noodzakelijk zijn, wordt breed gedeeld, en voor het gesprek over mogelijke richtingen vormt W&D graag een podium. Natuurlijk kun je badinerend doen over de urgentie die sommigen aan dit onderwerp toekennen – is het echt nú erop of eronder? – die geluiden zijn er ook. Maar laten we geestdrift en irritatie, hartstochtelijk verschil van mening en discussie op het scherp van de snede in de eerste plaats beschouwen als signalen van betrokkenheid. Betrokkenheid waarvan we het uiteindelijk moeten hebben als kerk.

Dick Vos, eindredacteur

>> Bekijk de inhoudsopgave van dit nummer
>> Lees het artikel van de maand: ‘Het mislukte kerstdiner’

Neem een (proef)abonnement!

Andere nummers