Woord & Dienst november 2013 / Na de dood

Is er ‘iets’? Is er niets? De gedachten over en het geloof in wat er al dan niet na onze lichamelijke dood zal zijn, lopen uiteen. In de maand van Allerheiligen, Allerzielen, gedachteniszondag en liturgische aandacht voor de Voleinding, een W&D over hemel, hel, oordeel en koninkrijk. En onze auteurs doen dat voorzichtig. Want ‘voor je het weet, ben je bezig met vrome fantasie’, schrijft prof. Jan Hoek. Jan van der Wolf verwijst naar de ‘wazige spiegel’ uit de eerste Korinthe-brief van Paulus.

Om te beginnen geeft prof. Joep de Hart een samenvatting van de verschuivingen in het geloof in een leven na de dood, in hemel en in hel. Procentueel wint het geloof in een leven na de dood het – in welke vorm dan ook. De hel is het minst populair. Opmerkelijk is dat in Nederland het geloof in een hiernamaals, hemel en hel toegenomen is onder kerkelijke jongeren, terwijl het onder het kerkvolk in het algemeen gelijkgebleven is. Er is sprake van een ‘hertraditionalisering’, stelt De Hart. Prof. Jan Hoek stelt dat ‘dood is dood’ een trieste vergissing is, en zet in op de hoop. Met terugwerkende kracht hebben alle generaties deel aan de belofte van – uiteindelijk – Gods heil. Ruben van Zwieten, door ons uitgedaagd nadat de NRC kopte dat er volgens deze dominee niets is na de dood, geeft aan dat de Bijbel één groot protestboek tegen de dood is. De mens wordt bij zijn naam geroepen en aan die roeping komt geen einde; voor altijd bestaan zal onze naam.

Een nummer met het thema ‘na de dood’ had ook kunnen ingaan op rouwverwerking, op uitvaart of gedenken. Dat hebben we deze keer niet gedaan. Anders dan Bomans’ jonge Erik beperken we ons als buitenstaanders tot een verkenning van een veelkleurige schilderij van de toekomst. Hoewel we daar uiteindelijk allemaal in zullen vallen.

Natuurlijk staat er veel meer in deze W&D. Zo is onze blikvanger een kerkpionier die de origineelste projecten bedenkt om mensen te verbinden met het christelijk verhaal: Rikko Voorberg. We reflecteren op de driejaarlijkse bijeenkomst van de Nationale Synode, de beweging die zich richt op het versterken van de onderlinge verbondenheid van christenen. Ten slotte wil ik een artikel tegen het einde van dit nummer niet onvermeld laten. Dat kunst bij volwassenen een sleutel kan zijn om in gesprek te komen over levens- en geloofswaarden weten we. Maar werkt dat ook bij kinderen? Ja, concluderen de schrijvers die hiertoe een methode ontwikkelden. Een voorbeeld van hoe met kinderen gesproken kan worden over kwetsbaarheid, uitgaande van beeldmateriaal.

Andere nummers