Woord & Dienst mei 2012 / Ketters

Een lastig begrip. Verketteren hoort niet en verketterd worden, willen we al helemaal niet. Er kleeft bloed en vuur aan deze term, middeleeuwse barbarij waar we in onze tijd toch ver boven willen staan. Terwijl we toch ook weten dat juist ketters de klokkenluiders waren die misvattingen en misstanden aan de kaak stelden.
En dat juist zij vaak aan de wieg stonden van hervormingen en reformaties in denken en geloven waar we nog steeds de vruchten van plukken.

Hoewel we het woord misschien liever niet gebruiken, het fenomeen ‘ketters’ en ook het onderscheid van afwijkend – verderfelijk misschien zelfs – of recht in de leer, bestaan nog wel. In al z’n dubbelheid. Dat blijkt wel uit de bijdragen in dit nummer, die veelal heel voorzichtig filosoferen over ruimte en begrenzing.

Dr. Nico den Bok trekt lessen uit de kerkgeschiedenis en constateert voorzichtig dat nieuwe visies het etiket ‘orthodox’ verdienen als zij ons dichter bij de waarheid brengen, ‘ketters’ als zij daarvan afleiden. ‘Orthodox’ staat hier dan voor ‘recht in de leer’, zonder naar een kerkelijk smaldeel te verwijzen. Op de vraag van W& aan een drietal protestantse predikanten om eens aan te geven wat in onze tijd ‘ketters’ is, en wie dan wel, kwamen duidelijke reacties. Maar namen wilde niemand noemen.

Prof. Cees den Heyer vindt ‘ketters’ een fout woord. Waar het gaat om theologen, prefereert hij de aanduiding ‘verlichte voorgangers’. Ongetwijfeld speelt zijn eigen geschiedenis in en met de kerk hierin een rol. W&D-coryfee Kees Posthumus interviewde hem.

In meer artikelen in dit nummer duiken vragen rond eenheid en verscheidenheid op. Wanneer wordt de pluriformiteit die sommigen hoog in het vaandel hebben inhoudsloos? Nynke Dijkstra gaat hierop in naar aanleiding van een gloednieuw boek van redactielid Piet Schelling. Marcus van Loopik komt erover te spreken in Woord & Beeld en ook De Bijbel verstaan neemt het mee naar aanleiding van verhalen in Handelingen.

Maar het palet is breder. Onder andere, aansluitend bij de folder die ingestoken is dit blad, een artikel over vrijwilligers in de gevangenenzorg – gevangenenpastoraat zo u wilt. Een interview met Jan van Betten die het roer volledig omgooide om zich in te zetten voor duurzaamheid, een impressie van de laatste synodevergadering van de Protestantse Kerk, The Passion – maar dan in Friesland – en eveneens over The Passion een column van ds. Piet de Jong, die een aantal keren de P.S. op bladzijde 47 verzorgt.

Andere nummers